MANOWO (Manow)
Miejscowość gminna na Równinie Białogardzkiej, nad Dzierżęcinką, w powiecie koszalińskim, przy drodze krajowej nr 11, 12 km na południowy wschód od Koszalina.
Miejscowość została założona prawodopodobnie w XIV w. i początkowo wchodziła w skład dóbr ziemskich Glasenappów. We wsi istniał kościółek parafialny, a jego filiami były świątynie w Boninie oraz w Wyszewie. W 1552r. kościół został przejęty przez protestantów. W połowie XVIII wieku obok miejscowego folwarku istniała owczarnia, młyn wodny, karczma i kuźnia, a cała wieś liczyła 23 "dymy". Rozwój miejscowości nastąpił dopiero po uzyskaniu połączeń komunikacyjnych z Koszalinem - drogi bitej (1853-1856) i wąskotorowej linii kolejowej (1898). Do naszych czasów nie dotrwał pałac dawnych właścicieli, zniszczony w 1945 roku. Na miejscu gotyckiego kościoła wzniesiono w latach 1980-1983 nowoczesną świątynię Matki Bożej Wspomożycieli Wiernych, wg projektu Janusza Kirszaka. Obecnie wieś jest siedzibą nadleśnictwa oraz tartaku Koszalińskiego Przemysłu Drzewnego, znanego m.in. z produkcji elementów architektury ogrodowej. Dysponująca obiektem noclegowym strzelnica myśliwska pełni też funkcję ośrodka strzelectwa sportowego.
- budynek nadleśnictwa wzniesiony z czerwonej cegły w 1918 roku, w południowo - wschodnim szczycie zdobiony rzeźbą łba jelenia;
- dworzec kolejowy z 1905 roku, dziś dom mieszkalny;
- Czapla Góra - wniesienie kemowe położone bezpośrednio przy drodze nr 11, miejsce lęgowe czapli siwej (w herbie gminy) o chrakterze parku leśnego. W drzewostanie wyróżnia się grupa 5 dębów szypułkowych o obwodach do 490 cm. Przez Czaplą Górę wytyczona została ścieżka edukacyjno-przyrodnicza wiodąca od siedziby nadleśnictwa do szkoły - tysiąclatki;
- dęby szypułkowe "Bogusław" i "Józef", najokazalsze w gminie pomnikowe drzewa o obwodach 470 i 550 cm, wznoszą sie po obu stronach strumienia w odległości 3,5 km od wsi w kierunku południowym, przy czerwonym szlaku pieszym. Nazwano je tak na cześć księcia, który zjednoczył Pomorze Zachodnie (księcia Bogusława X Wielkiego) oraz najwybitniejszego polskiego powojennego przewodnika i krajoznawcy;
- pomnikowy wiąz polny o obwodzie 440 cm, obok Urzędu Gminy;
- wiekowa aleja lipowa, prowadząca wzdłuż torów do kościoła, dalej - przy szlaku czerwonym, szpaler wiekowych brzóz brodawkowatych nasadzonych na poboczu dawnej drogi leśnej do Rosnowa.
Fragment Przewodnika Turystycznego "Koszalin i okolice" autorstwa Wacława Nowickiego |
